لنفوم (سرطان غدد لنفاوی) چیست ؟

غدد لنفاوی و سرطان

سیستم لنفاوی چیست ؟

بدن ما از شبکه‌ای از عروق و غدد لنفاوی تشکیل شده است . این شبکه بخشی از سیستم ایمنی بدن می‌باشد . این سیستم مایعات ، مواد زاود و میکروارگانیسم‌هایی مثل باکتری و ویروسها که در بافتهای بدن هستند از جریان خون خارج می‌کند .

مایع لنف از دیواره ی مویرگهای خونی جهت شست و شوی سلولهای باغتهای بدن خارج می‌شود . اکسیژن و دیگر مواد غذایی را به سلولها می رساند و مواد زائد همچون کربن دی اکسید از سلولها دور می‌کند . مایع لنفی همچنین حاوی گلبولهای سفید است که در مبارزه با عفونت‌ها نقش دارند .

 

 

lymphatic system

 

در صورتی که لنف از فضای میان بافتی استخراج نشود باعث تورم در بافتها می‌شود . نقش عروق لنفی ترابری لنف در بدن و مانع شدن از تجمع لنف در بافتی خاص می‌باشد . این عروق لنف را از اطراف سلولها جمع کرده و به قفسه سینه هدایت می‌کند . لنف کل بدن به یکی از عروق در نزدیکی قلب تخلیه می‌شود .

 

غدد لنفی و نقش آنها :

عروق لنفی لنف را به غدد لنفی در سراسر بدن منتقل می‌کنند . غدد لنفی ساختارهای فیلتر مانند هستند که لنف را فیلتر می‌کنند . این غدد حاوی سلولهای ایمنی هستند که در مقابله با عفونت کمک می‌کنند .

 

تورم غدد لنفاوی :

وقتی که مشکلی در نزدیکی یک غدد لنفاوی مثل عفونت ، جراحت و یا سرطان باشد یک یا گروهی از غدد لنفاوی ممکن است متورم شوند که به این حالت لنف آدنوپاتی (Lymphadenopathy) گفته می‌شود . غده‌ی لنفاوی متورم تنها حاکی از صحیح نبودن چیزی در آن ناحیه می‌باشد ولی با علایم دیگر بیمار می‌توان مشکل او را مشخص نمود به عنوان مثال : دردگوش، تب ، و تورم غدد لنفاوی اطراف گوش نشانه‌هایی هستند که وجود یک عفونت یا سرماخوردگی را به ما نشان می‌دهند .

ناحیه‌هایی از بدن که معمولاً غدد لنفاوی آنها متورم می‌شوند شامل : گردن، کشاله‌ی ران ، زیربغل می‌باشند . در بیشتر موارد تنها یک ناحیه در یک زمان خاص متورم می‌شود اما در صورتی که به صورت هم زمان بیشتر از یک ناحیه از این غدد لنفاوی متورم شدند به این حالت لنف آدنوپاتی عمومی ( generalized Lymphadenopathy ) گفته می‌شود . بعضی از عفونت‌ها ( مثل استرپ ، یا آبله مرغان) ، داروهای خاص ، بیماری‌های سیستم ایمنی و سرطانهایی همچون لنفوم ، یا لوکمی می‌توانند باعث این نوع لنف آدنوپاتی شوند . در این شرایط پزشک به دنبال اطلاعات تکمیلی دیگری می‌گردد تا علت این تورم مشخص شود . علت تورم غدد لنفاوی معمولاً چیزی غیر از سرطان است پس نگران نباشید !


سرطان درغدد لنفاوی :

سرطان به دو صورت می‌تواند در غدد لنفاوی بروز کند :

۱-سرطانی که از خود غدد لنفاوی شروع می‌شود .

۲-سرطانی که از نقاط دیگر به غدد لنفاوی پخش می‌شود

سرطانهایی که از خود غدد لنفاوی شروع می‌شوند را لنفوم (Lymphoma) گویند که دو نوع می‌باشند :

۱-بیماری هوچکین ( Hodgkin disease)

۲- لنفوم غیرهوچکین ( Non-Hodghin Lymphoma)

معمولاً سرطان از نقاط دیگر شروع می‌شود و به غدد لنفاوی پخش می‌شود که در این مقاله به این نوع سرطانها می‌پردازیم .

 

چگونه سرطان به غدد لنفاوی پخش می‌شود ؟

سرطان‌ می‌تواند از محلی که شروع می‌شود به بقیه نقاط بدن برود و پخش شود .

وقتی سلولهای سرطانی از تومور جدا می‌شوند، می‌توانند به دیگر نقاط بدن از طریق سیستم گردش خون یا لنفاوی پخش شوند . سلولهای سرطانی می‌توانند از طریق جریان خون به اندامهای دیگر بروند .

در صورتی که سلولهای سرطانی از طریق سیستم لنفاوی منتقل شوند این سلولها ممکن است در غدد لنفاوی گیر بیفتند و یا بیشتر سلولهایی که به اصطلاح از غدد لنفاوی گریخته اند بیشترشان قبل از این که در محلی دیگر شروع به رشد کنند می‌میرند یا کشته می‌شوند . اما یک یا دو سلول ممکن است زنده مانده و در محلی دیگر شروع به رشد کرده و تومورهای جدیدی را ایجاد کنند به این پخش سرطان از نقطه شروع به بافت یا اندامی جدید را متاستاز ( metastusis) گویند .

به منظور اینکه سلولهای سرطانی به بخش های دیگر بدن پخش شوند باید تغییراتی را متحمل شوند. ابتدا باید بتوانند از تومور اولیه جدا شده و سپس به دیواره خارجی عروق خونی یا لنفاوی حمله کنند. سپس این سلولها از عرض دیواره عروق عبور کرده تا بتوانند وارد جریان خون یا لنف شده و به اندامهای دیگر یا غده لنفاوی برسند.

وقتی سرطان درون غدد لنفاوی رشد می کند معمولا غدد لنفاوی نزدیک خود تومور را نیز تحت تاثیر قرار می دهد این غدد عمده بار فیلتر لنف و از بین بردن سلولهای سرطانی را به دوش می کشند.

 

چگونه سرطان ها در غدد لنفاوی تشخیص داده می‌شوند ؟

غدد لنفاوی نرمال ظریف و کوچک هستند و به سختی پیدا می‌شوند اما وقتی عفونت ، التهای و یا سرطان در بدن باشد این غدد بزرگتر می‌شوند . آنهایی که نزدیک سطح بدن هستند معمولاً آنقدر بزرگ می‌شوند که با انگشتان می‌توان لمسشان کرد و بعضی را حتی می‌توان دید . اما در صورتی که تنها چند سلول سرطانی در غده لنفاوی باشند ممکن است ظاهر غده لنفاوی نرمال باشد . در این شرایط ، برداشت بخشی یا کل غده لنفاوی وجود یا عدم وجود سرطالن تشخیص داده می‌شود .

در حین عمل برداشتن تومور اولیه سرطانی جراح یک یا چند غده لنفاوی نزدیک محل عمل را نیز برمی‌دارد . برداشتن یک غدد لنفاوی را اصطلاحاً بیوپسی ( biopsy) گویند در صورتی که چندین غده لنفاوی برداشته شود اصطلاحا نمونه گیری غده لنفاوی (Lymphnode sampling or dissection) گویند . در صورتی که سرطان به غدد لنفاوی نیز کشیده شده باشد ( پخش شده باشد) احتمال بازگشت سرطان بعد از عمل جراحی بالاتر است . این اطلاعات به دکتر در تصمیم گیری درمان بسیار کمک می‌کند که آیا بیمار بعد از جراحی به شیمی درمانی یا رادیوتراپی نیاز دارد یا خیر ؟

پزشکان همچنین ممکن است نمونه‌هایی از یک یا چند غده لنفاوی به وسیله سوزن بگیرند که معمولاً این عمل روی غددی صورت می‌گیرد که بزرگ شده اند به این عمل نمونه‌گیری با سوزن ( needle biopsy) می‌گویند . بافت نمونه گیری شده توسط متخصص پاتولوژی مشاهده می‌گردد و وجود یا عدم وجود سلولهای سرطانی به پزشک معالج گزارش داده می‌شود .

برای تشخیص سرطان در غدد لنفاوی در عمق بدن استفاده از تستهای ایمجینگ یا رادیولوژی ( imaging tests ) (Radilogy) است .

 

این که سرطان در غدد لنفاوی باشد چه اهمیتی دارد ؟

در بعضی مواقع تنها چند سلول اندک سرطانی در غده لنفاوی وجود دارند که حتی برای تشخیص آنها پاتولوژیست باید از تستهای خاصی استفاده کند در این شرایطی که تنها چند سلول سرطانی در غده لنفاوی وجود دارد ، ممکن است تأثیری روی تصمیم گیری پزشک و پروسه درمانی نداشته باشد .

 

آیا وجود سرطان در غدد لنفاوی بر stage سرطان تاثیر دارد؟

درمان سرطان بستگی به نوع سرطان شخص و stage سرطان وی دارد پزشکان از روشهایی برای stage بندی سرطان استفاده می کنند شایع ترین روش، روش TNM می باشد.

درصورتیکه سرطان به غدد لنفاوی نفوذ نکرده باشد در این بیمار N:0 می باشد یا N:2 به معنی وجود دو غده لنفاوی درگیر در نزدیکی محل تومور اصلی است. N می تواند عددهای ۱ ، ۲ ، و بعضی مواقع ۳ باشد این عددها با توجه به تعداد غدد درگیر، میزان تورم آنها، محل آنها و تعداد سلولهای سرطانی در غده لنفاوی تعیین می گردد.

هر چه سرطانی عدد TNM کمتری داشته باشد درمان و پیش آگهی بهتری دارد.به عنوان مثال سرطانی با،T:1-N:0 – M:0 سرطانی است در مراحل اولیه و پخش شدن به دیگر بخشها تشخیص داده شده است.

T:1 = به معنی سایز کوچک تومور است

N:0 = به معنی عدم درگیری غدد لنفاوی میباشد

M:0 = سرطان متاستاز نداشته یا به عبارتی پخش نشده است

 

تاثیرات برداشتن غدد لنفاوی در حین جراحی

غددی که در حین جراحی های سرطان برداشته می شوند دیگر وجود ندارند تا لنف جمع شده در منطقه درگیر را جمع آوری کنند. بسیاری از عروق لنفی نیز بجای ختم شدن به غدد لنفاوی انتهای آزاد دارند که باعث جمع شدن مایع لنفی و تورم می شوند به این حالت لنف ادم (lymphedema) می گویند که می تواند معضلی برای بیمار تا پایان عمر باشد هرچه غدد لنفاوی بیشتری در حین جراحی برداشته شود احتمال بروز لنف ادم بیشتر است.